الملا فتح الله الكاشاني

38

تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )

بر ايشان و تكليف ايشان بمتابعت و اطاعت تو با وجود كثرت اموال ايشان و قلة اموال تو از ابى عبد اللَّه ( ع ) مرويست كه چون اين آيه فرود آمد حضرت رسالت ( ص ) تكيه زده بود درست بنشست و فرمود كه من لم يتعز بعز اللَّه تقطعت نفسه حشرت على الدنيا و من يتبع بصره ما فى ايدى الناس يطيل حزنه و لا يشفى غيظه و من لم ير للَّه عليه نعمة الا فى مطعمه و مشربه نقص عمله و دنا عذابه يعنى هر كه بعزت و ارجمندى خداى تعالى متعزز و ارجمند نباشد بلكه خواهد كه در تعزز اعتصام بمخلوق نمايد و غير خداى تعالى را وسيلهء ارجمندى خود گرداند با حسرت و ندامت از دنيا بيرون رود و هر كه چشم خود را بر نعمتى دارد كه در دستهاى مردمانست و تمناى آن كند هميشه در غم و اندوه باشد و علت غيظ و خشم او را شفائى نرسد و هر كه مرئى نشود نعمتى كه حقتعالى به او عطا فرموده باشد مگر در حال خوردن و آشاميدن خودش ناقص باشد در كردار خود و مشرف بر عذاب و عقاب كه آن زوال نعمت است در دنيا و معذب بعقوبات جحيم و نيران در عقبى و نيز از آن حضرت منقولست كه لا تنظروا الى من هو فوقكم و انظروا الى من هو اسفل منكم فانه اجدر ان لا تزدروا نعمة اللَّه عليكم در آن كس منگريد كه در نعمت و حطام دنيا زياده از شما است و در شخصى نظر كنيد كه در نعمت و وسعت رزق كمتر از شما است چه اين احرى و اوليست به آنكه حقير ندانيد نعمت خدا را بر خود و بشكر گذارى آن قيام نمائيد مرويست كه عروة بن زبير هر گاه كه اسباب تجمل و خدم و حشم سلاطين را ميديد اين آيه را تلاوت مينمود * ( وَلا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلى ما مَتَّعْنا بِه أَزْواجاً مِنْهُمْ زَهْرَةَ الْحَياةِ الدُّنْيا لِنَفْتِنَهُمْ فِيه ) * * ( وَرِزْقُ رَبِّكَ ) * و روزى دادن پروردگار تو تو را روز بروز كه بر وجه حلالست يا آنچه روزى داده تو را از نبوت و هدايت و آنچه مدخر است براى تو در آخرت از مزيت درجه و تقرب بر جميع انبيا و ساير امت * ( خَيْرٌ ) * بهتر است از مالهاى فانى بى اعتبار ايشان كه از آن متنعماند چه آن مشوبست بحرمت زيرا كه اكثر آن از وجه غير شرع بايشان رسيده چون ربا و سرقه و غصب و لهذا اطلاق اسم رزق بر آن نميتوان كرد زيرا كه رزق مخصوص است در اموال مباحه * ( وَأَبْقى ) * و پاينده تر از آنچه بقاى مال حلال و بركة آن بيشتر است از بقاى مال حرام يا خيريت و بقاى آن اعتبار آنست كه اموال دنيويه در معرض انقطاع و فنا است و نعم اخرويه متصف بتأييد و بقادر كشف الاسرار آورده كه زهره در اصل لغت بمعنى شكوفه است پس حق سبحانه مال دينى را شكوفه خوانده زيرا كه ترى و تازگى و بقاى او دو سه روزى پيش نباشد